Trên nhãn máy bơm và trong catalogue thường có bốn nhóm số: công suất, điện áp, lưu lượng và cột áp. Từng số đọc riêng thì không khó. Chọn sai thường xảy ra khi nhìn một số mà bỏ qua các số còn lại. Bài này giải thích từng thông số, sau đó dùng bảng hiệu suất trong catalogue bơm trục ngang Aquaris CM để chỉ cách đọc đường Q–H và kiểm một điểm làm việc.
Công suất ghi trên bơm là công suất nào?
Catalogue Aquaris CM ghi công suất ở cột P2, tính bằng kW và HP. P2 là công suất cơ động cơ đưa ra trục bơm. Ví dụ model CM 32-160/2.2 có P2 = 2,2 kW (3 HP).
Điện năng lấy từ lưới luôn lớn hơn P2 vì động cơ có tổn hao. Catalogue CM không ghi công suất điện đầu vào (P1), nên không nên lấy P2 để tính tiền điện chính xác. Cũng cần phân biệt kW và kWh: kW là công suất tại một thời điểm, kWh là điện năng tiêu thụ sau một khoảng thời gian chạy.
Công suất bằng nhau chưa chắc cho cùng lưu lượng và cột áp. Trong cùng catalogue, CM 32-160/3 và CM 32-200/3 đều là 3 kW, nhưng ở lưu lượng 24 m³/h, model cánh 160 mm cho cột áp 19 m, còn model cánh 200 mm cho 24,6 m. Khi so sánh hai máy, cần đặt đường Q–H cạnh nhau thay vì chỉ so kW.
Tên model của dòng CM đọc như sau: CM 32-160/3 gồm cỡ cửa xả 32 mm, cỡ cánh 160 mm và công suất 3 kW. Cửa hút/xả của nhóm CM 32 là 50 × 32 mm, tức hút 50 mm, xả 32 mm.
Điện áp và dòng điện
Ở Việt Nam, điện sinh hoạt thường là 1 pha 220 V, còn nhà xưởng thường có điện 3 pha 380 V. Trước khi xem thủy lực, hãy kiểm nơi lắp có loại điện nào.
Dòng CM trong catalogue chỉ có bản 3 pha 380–415 V, 50 Hz. Nơi chỉ có điện 1 pha thì không lắp trực tiếp được; cần có nguồn 3 pha hoặc chọn dòng bơm khác có bản 1 pha.
Bảng hiệu suất có cột I (A) ở 400 V. Với CM 32-160/2.2, dòng điện ghi là 5,4 A. Đây là số nên đưa cho thợ điện khi chọn dây, aptomat và rơ le nhiệt, thay vì tự chia công suất cho điện áp. Động cơ dòng CM đạt cấp bảo vệ IP55 và cách điện cấp F; ý nghĩa của hai ký hiệu này được giải thích trong bài cấp cách điện và tiêu chuẩn bảo vệ.
Lưu lượng Q
Lưu lượng là thể tích chất lỏng đi qua bơm trong một đơn vị thời gian. Catalogue CM ghi song song hai đơn vị: m³/h và l/min (6 m³/h tương đương 100 l/min). Khi so số giữa hai catalogue, kiểm đơn vị trước, vì một bên ghi m³/h, bên kia có thể ghi l/min hoặc m³/min.
Lưu lượng của một máy bơm không cố định. Cùng một máy, bơm lên càng cao hoặc qua đường ống càng dài, nhiều co, van thì lưu lượng càng giảm. Vì vậy một con số lưu lượng đứng riêng, không kèm cột áp, chưa nói được máy có đáp ứng hay không.
Cột áp H
Cột áp là năng lượng bơm truyền cho chất lỏng, quy ra mét cột nước. Cột áp cần có cho một hệ thống gồm hai phần: chênh cao thực tế từ mặt nước hút đến điểm xả, và tổn thất do ma sát trên ống, co, van. Lấy riêng độ cao nhà hay độ cao bồn làm cột áp cần thì thường thiếu.
Cột áp lớn nhất xuất hiện khi lưu lượng bằng 0, tức lúc van xả đóng. Ở trang tổng quan catalogue, Q max và H max của mỗi nhóm là hai đầu mút của các đường cong, không phải một điểm máy chạy được cùng lúc.
Cách đọc đường Q–H trong catalogue Aquaris CM
Mỗi trang của catalogue CM có một biểu đồ Q–H và một bảng số. Bảng dưới đây trích hàng của model CM 32-160/2.2 (3 pha 400 V, tốc độ khoảng 2900 vòng/phút):
| Q (m³/h) | Q (l/min) | H (m) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 31 |
| 6 | 100 | 29,6 |
| 9 | 150 | 28,5 |
| 12 | 200 | 26,7 |
| 15 | 250 | 24,5 |
| 18 | 300 | 22 |
| 21 | 350 | 18,8 |
| 24 | 400 | 15 |
Đọc bảng theo các bước sau:
- Xác định điểm cần: lưu lượng cần (Q) và cột áp cần (H = chênh cao + tổn thất đường ống).
- Dò cột Q gần nhất và đọc H của từng model ở cột đó. Model có H bằng hoặc cao hơn H cần là ứng viên.
- Bỏ qua ô có dấu “–”. Đó là vùng hãng không công bố cho model ấy; không chọn điểm làm việc ngoài bảng.
- Không chọn sát mép. Catalogue ghi rõ số trong bảng là giá trị trung bình của máy sản xuất loạt, nên máy thực tế có thể lệch một chút.
- Kiểm các điều kiện còn lại: nguồn 3 pha, dòng điện, cỡ ống hút/xả, chiều cao hút (catalogue ghi tối đa 7 m) và loại chất lỏng.
Ví dụ minh họa: giả sử hệ thống cần 18 m³/h ở cột áp 22 m. CM 32-160/2.2 cho đúng 22 m tại 18 m³/h, tức điểm cần nằm sát đường cong, không còn phần dư cho sai lệch giữa các máy. CM 32-160/3 cho 25,5 m tại cùng lưu lượng. Khi máy dư cột áp, điểm làm việc thực tế sẽ dịch sang phía lưu lượng lớn hơn trên đường cong, nên cần kiểm lại dòng điện và đường ống chứ không chỉ chọn máy lớn hơn cho chắc. Ví dụ chỉ để minh họa cách đọc; chọn model cho công trình cụ thể cần tính tổn thất đường ống thực tế.
Đọc cả phần phạm vi sử dụng
Đường Q–H chỉ đúng cho chất lỏng mà máy được thiết kế để bơm. Catalogue CM khuyến cáo dòng này chỉ dùng cho chất lỏng sạch, không lẫn tạp chất, nhiệt độ không quá 120 °C. Nước thải có rác, bùn hoặc sợi không thuộc phạm vi này; trường hợp đó nên xem nhóm bơm chìm nước thải và đọc đường Q–H của chính dòng đó. Cách chọn bơm chìm nước thải theo lưu lượng và cột áp cho hố thu, tầng hầm cũng dựa trên các bước đọc như trên.
Cần gửi gì khi nhờ chọn bơm?
Để kỹ thuật chọn đúng model, nên gửi: lưu lượng cần, chênh cao từ mặt nước hút đến điểm xả, chiều dài và cỡ ống, số co/van chính, nguồn điện (1 pha hay 3 pha), loại chất lỏng và nhiệt độ. Có ảnh nhãn máy cũ thì gửi kèm.
Các model bơm trục ngang đang có trên bgkonline.com được liệt kê theo danh mục. Danh sách đầy đủ dòng bơm trục ngang Aquaris kèm catalogue xem tại maybomchim.com.

