Bơm chìm nước thải vừa đóng điện đã nhảy aptomat, hoặc chạy vài phút rồi ngắt, là sự cố hay gặp ở hố thu và tầng hầm. Đừng đóng lại aptomat nhiều lần liên tiếp: mỗi lần khởi động khi máy đang có lỗi làm cuộn dây nóng thêm. Dưới đây là 6 nguyên nhân nên kiểm tra theo thứ tự từ dễ đến khó.
1. Cánh bơm bị kẹt rác
Giẻ, túi nilon, dây buộc quấn vào cánh làm động cơ không quay được, dòng điện tăng vọt và aptomat ngắt. Ngắt điện, kéo bơm lên, quay thử cánh bằng tay. Nếu hố thường xuyên có rác sợi, nên cân nhắc dòng bơm chìm cắt rác thay vì tăng công suất.
2. Rò điện do nước vào động cơ
Phớt cơ khí mòn làm nước lọt vào buồng động cơ. Dấu hiệu: aptomat chống giật (ELCB/RCBO) nhảy ngay khi đóng điện. Dùng đồng hồ đo cách điện giữa dây pha và vỏ; giá trị thấp bất thường thì phải mang máy đi sấy và thay phớt.
3. Cáp điện bị dập, hở
Cáp kéo lê qua miệng hố hoặc bị kẹp dưới nắp dễ nứt vỏ. Kiểm tra dọc cáp, nhất là đoạn sát đầu bơm và chỗ nối. Mối nối cáp không được ngâm trong nước nếu không dùng hộp nối kín nước.
4. Điện áp thấp
Dây dẫn dài, tiết diện nhỏ làm sụt áp khi khởi động, động cơ ì và quá dòng. Đo điện áp tại tủ ngay lúc bơm khởi động; nếu sụt nhiều, cần tăng tiết diện dây hoặc đặt tủ gần hố hơn.
5. Tụ hỏng (máy 1 pha) hoặc mất pha (máy 3 pha)
Máy 1 pha có tụ yếu sẽ kêu ù, không khởi động được rồi ngắt. Máy 3 pha mất một pha cũng có biểu hiện tương tự; kiểm tra cầu chì, contactor và điện áp cả ba pha.
6. Aptomat chọn sai hoặc bơm bật tắt quá dày
Aptomat có dòng định mức thấp hơn dòng làm việc của bơm sẽ ngắt dù máy bình thường. Hố quá nhỏ làm bơm khởi động liên tục cũng gây nóng và ngắt; chỉnh lại khoảng cách phao để mỗi lần bơm chạy lâu hơn.
An toàn điện và lắp đặt để bơm ít nhảy aptomat
Biết máy đã có bảo vệ gì. Theo catalogue, bản 1 pha của bơm cắt rác Perotac WC có bộ bảo vệ nhiệt gắn sẵn, tự ngắt động cơ khi quá nhiệt hoặc điện bất thường; bản 1 pha của Aquaris FS có cảm biến nhiệt bảo vệ động cơ khi cánh bị kẹt. Bản 3 pha thì khác: catalogue Aquaris FS ghi rõ người dùng phải tự lắp bảo vệ động cơ. Tủ điện cho bơm 3 pha vì vậy cần rơ le nhiệt hoặc thiết bị bảo vệ chỉnh theo dòng định mức của máy. Ví dụ FS 200/50 có dòng định mức 7,2 A ở bản 1 pha 230 V và 3,2 A ở bản 3 pha 400 V.
Có thiết bị chống dòng rò. Bơm đặt trong nước nên cần thiết bị chống dòng rò đúng loại, do thợ điện chọn theo hệ thống điện tại chỗ. Thiết bị này nhảy là dấu hiệu cần kiểm cách điện như mục 2, không nên bỏ đi để bơm chạy được.
Không treo bơm bằng cáp điện. Catalogue cấm nhấc hoặc treo bơm bằng dây điện; dùng xích hoặc dây treo móc vào tay cầm. Ở bơm Perotac WC, chỗ cáp đi vào động cơ được bịt bằng nhựa epoxy để hơi ẩm không theo lõi cáp vào trong. Cắt hoặc nối cáp sát thân máy sẽ làm mất lớp bịt này; nếu cần nối dài, nối ở đoạn trên miệng hố bằng hộp nối kín nước.
Giữ mức nước tối thiểu. Động cơ bơm chìm được làm mát bằng chất lỏng xung quanh. Catalogue Aquaris FS yêu cầu mực nước luôn cao hơn thân bơm tối thiểu 10 cm. Đặt phao ngắt trên mức này để bơm không chạy cạn, nóng máy rồi ngắt.
Kiểm nhiệt độ nước. Mỗi dòng bơm có giới hạn nhiệt độ riêng, ví dụ Aquaris FS tối đa 50 °C, Aquaris WAQ tối đa 40 °C. Nước nóng hơn giới hạn làm động cơ khó tản nhiệt và dễ bị bảo vệ ngắt.
Trước mọi lần kéo bơm lên kiểm tra, ngắt aptomat và treo biển hoặc khóa tủ để người khác không đóng điện trong lúc đang làm.
Khi nào nên thay bơm
Nếu động cơ đã cháy cuộn dây hoặc vỏ bị ăn mòn nặng, chi phí quấn lại thường không còn hợp lý. Khi chọn máy mới, gửi lưu lượng, độ cao đẩy và loại nước thải để được tư vấn đúng model trong các dòng bơm chìm nước thải.
